Can suyu arttı, davaya red çıktı

İkizdere Vadisi'nde yapımı bitmek üzere olan Cevizlik hidroelektrik santrali (HES) projesi için verilen ikinci “ÇED olumlu” kararı ve yürütmenin durdurulması için açılan davada red kararı çıktı....

Rize İdare Mahkemesi, İkizdere Vadisi'nde yapımı bitmek üzere olan 95 mega watt gücündeki Cevizlik hidroelektrik santrali (HES) projesi için verilen ikinci “ÇED olumlu” kararı ve yürütmenin durdurulması için açılan davanın reddine karar verdi. Mahkeme, karara gerekçe olarak enerji şirketinin dereye bırakacağı can suyunu bilirkişi raporlarında ön görülen seviyeye çıkarmayı taahhüt etmesini gösterdi.

Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'ndan (EPDK) üç yıl önce üretim lisansı alan Sanko firması, ÇED raporunun ardından, İkizdere Vadisi'nde 95 mega vatt kurulu gücünde HES yapımına başladı. Endemik bitki ve canlı çeşidi açısından dünyanın en önemli 200 vadisinden biri olan İkizdere Vadisi'nde HES inşaatlarının başlamasının ardından yöre halkı da başlattığı hukuk mücadelesinde Rize İdare Mahkemesi’ne ilk davayı Cevizlik HES inşaatının durdurulması ve ÇED raporunun iptali istemiyle açtı. Dava kapsamında bilirkişi heyeti bölgede incelemeler yaptı, daha sonra da rapor hazırladı. Raporda, saniyede 500 litre su bırakılması halinde derede canlı yaşamının zarar görmeden devam edebileceği yönünde görüş bildirildi.

Bunun üzerine mahkeme, ÇED raporunda belirtilen 150 litre/saniye yerine dereye 500 litre/saniye su bırakılmasına karar verdi. Sanko firması ise bu oranı 750 litre/saniyeye çıkardı Ancak bu oranla derenin kuruyacağını ve canlı yaşamın yok olacağını öne süren yöre halkı, DSİ'nin raporlarına dayanarak yıllık ortalama 27.66 m3/sn su akışının olduğu İkizdere deresinde canlı yaşamın yok olmaması için, yüzde 25'i oranında, yani 6.91 m3/sn su bırakılması gerektiği iddiasıyla bilirkişi raporuna itiraz etti. İtirazı kabul eden mahkeme, bölgede yeniden bir bilirkişi incelemesi yaptı. Yapılan ikinci bilirkişi incelemesi sonucunda derede biyolojik çeşitliliğin korunması ve sürdürülebilirliği için 2800 litre/saniyelik bir debiye ihtiyaç olduğu görüşüne yer verildi. Mahkeme ÇED raporunu iptal edip yürütmeyi durdurma kararı aldı.

Bunun üzerine enerji şirketi dereye bırakacağı su miktarını 2800 litre/saniye olacağını taahhüt eden yeni bir ÇED raporu hazırlayıp Bakanlıktan onay aldı. İkizdere Derneği ikinci ÇED raporunun da iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle yeniden dava açtı. Ancak mahkeme heyeti bilirkişi raporunda belirtilen oranda can suyu miktarını enerji şirketinin dereye bırakma taahhüdünde bulunması üzerine “ÇED olumlu” kararının iptali ve yürütmenin durdurulması için açılan davanın reddine karar verdi.

Karara itiraz edildi

İkizdere Derneği Avukatı ve Türkiye Su Meclisi Yürütme Kurulu Üyesi Yakup Şekip Okumuşoğlu, “'Cevizlik HES santrali için açılan davada mahkeme proje için bilirkişi incelemesi yapılmasının ardından yürütmeyi durdurma kararı vermişti. Gerekçe olarak dereye saniyede 750 litre su bırakılmasını göstermişti. İlgili firma mahkemenin iptal gerekçesi için gösterdiği dereye bırakılacak saniyede 750 litre su miktarını, saniyede 2 bin 800 litre su olarak taahhüt ederek kararın bozulmasını istedi. Bunun üzerine açtığımız davada mahkeme, bilirkişilerin hazırladığı raporu inceleyerek ilgili firmanın taahhütlerini yerine getirdiğine hükmederek davanın reddine karar verdi.” dedi. Okumuşoğlu, bilirkişi raporuna itiraz ettiklerini belirterek “Şahıslarla ilgili çekincelerimiz var. Bilirkişilerin gerçeğe aykırı ÇED raporu hazırladığı ve verdiği düşüncesiyle temyize gittik. Bu kararların da lehimize sonuçlanacağına inanıyoruz.” dedi.